THÔNG TIN PHỔ BIẾN GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

       Với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều nhiệm vụ quản lý nhà nước được phân cấp, phân quyền và tổ chức thực hiện trực tiếp tại cấp xã. Đội ngũ cán bộ, công chức ở cơ sở phải tiếp cận và thực hiện nhiều nhiệm vụ mới, trong khi yêu cầu về chất lượng giải quyết công việc, cải cách hành chính và phục vụ người dân ngày càng cao. Trong bối cảnh đó, công tác PBGDPL không thể chỉ dừng ở việc cung cấp, phổ biến các quy định pháp luật, mà cần gắn chặt hơn với tổ chức thi hành pháp luật, góp phần nâng cao năng lực thực thi pháp luật của cán bộ, công chức và khả năng tiếp cận, sử dụng pháp luật của người dân, doanh nghiệp.

       Bảo đảm sự thống nhất trong chỉ đạo và tổ chức thực hiện

       Bám sát các chủ trương của Trung ương và tình hình thực tiễn của địa phương, công tác PBGDPL trên địa bàn tỉnh tiếp tục được quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện đồng bộ. UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 180/KH-UBND ngày 28/8/2025 về công tác PBGDPL, hòa giải ở cơ sở và chuẩn tiếp cận pháp luật kể từ khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp đến hết năm 2025; Kế hoạch số 61/KH-UBND ngày 09/3/2026 về công tác PBGDPL, hòa giải ở cơ sở và xây dựng cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật năm 2026. Hội đồng phối hợp PBGDPL tỉnh ban hành Kế hoạch số 96/KH-HĐPH ngày 01/4/2026 về hoạt động của Hội đồng năm 2026, tạo cơ sở để các cơ quan thành viên, các sở, ban, ngành và UBND các xã, phường triển khai nhiệm vụ thống nhất, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao.

       Với vai trò là cơ quan thường trực Hội đồng phối hợp PBGDPL tỉnh, Sở Tư pháp đã chủ động tham mưu UBND tỉnh, Hội đồng trong chỉ đạo, hướng dẫn, điều phối và tổ chức thực hiện nhiệm vụ; đồng thời theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn các cơ quan, đơn vị, địa phương triển khai công tác PBGDPL phù hợp với yêu cầu thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

       Các cơ quan, đơn vị, địa phương tiếp tục lồng ghép PBGDPL với nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ chuyên môn; tập trung tuyên truyền các quy định pháp luật mới, chính sách có tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp và những nội dung liên quan đến tổ chức, hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp. Qua đó, PBGDPL từng bước gắn với những yêu cầu cụ thể của quản lý nhà nước và đời sống xã hội.

       Đổi mới phương thức, mở rộng khả năng tiếp cận pháp luật

       Cùng với sự thống nhất trong chỉ đạo, các cấp, các ngành đã từng bước đa dạng hóa nội dung, hình thức PBGDPL, kết hợp các phương thức truyền thống với ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trên môi trường số. Toàn tỉnh đã tổ chức 9.526 cuộc PBGDPL với 769.232 lượt người tham dự; trong đó có 1.839 cuộc được tổ chức bằng hình thức trực tuyến với 140.668 lượt người tham dự.

       Công tác biên soạn, cung cấp tài liệu pháp luật được triển khai với nhiều hình thức, phục vụ các nhóm đối tượng và địa bàn khác nhau. Toàn tỉnh đã biên soạn, phát hành 405.878 tài liệu; đăng tải 17.260 tài liệu trên Cổng, Trang thông tin điện tử và các nền tảng số; nhân bản, phát hành 269.980 bản tài liệu phục vụ công tác tuyên truyền tại cơ sở.

       Các hình thức tuyên truyền thông qua hội nghị, tập huấn, phương tiện thông tin đại chúng, hệ thống thông tin cơ sở và các cuộc thi tìm hiểu pháp luật tiếp tục được duy trì, đồng thời từng bước đổi mới cách thức thể hiện. Toàn tỉnh đã tổ chức 104 cuộc thi tìm hiểu pháp luật với 32.330 lượt người tham gia. Các cơ quan báo chí và hệ thống thông tin cơ sở thực hiện hơn 1.032 tin, bài, ảnh, chuyên trang, chuyên mục tuyên truyền pháp luật; phát sóng 350 tin, bài và 300 chuyên mục trên các kênh phát thanh, truyền hình; hệ thống truyền thanh cơ sở thực hiện 36.900 lượt phát sóng chương trình tuyên truyền pháp luật.

       Bên cạnh việc chú trọng đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, chuyển đổi số tiếp tục là một hướng quan trọng của công tác PBGDPL. Thực hiện Đề án “Chuyển đổi số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật giai đoạn 2025-2030”, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 220/KH-UBND ngày 23/10/2025. Các cơ quan, đơn vị, địa phương từng bước đẩy mạnh cung cấp thông tin pháp luật trên môi trường số, tổ chức hội nghị trực tuyến, khai thác các nền tảng thông tin điện tử và ứng dụng các hình thức truyền thông phù hợp, giúp người dân và cán bộ, công chức tiếp cận thông tin pháp luật nhanh chóng, thuận tiện hơn.

       Cùng với đổi mới phương thức cung cấp thông tin, hiệu quả của công tác PBGDPL cũng cần được nhìn nhận từ chất lượng và tác động thực tế. Các số liệu về số cuộc tuyên truyền, số lượt người tham dự hay số lượng tài liệu phát hành phản ánh quy mô triển khai nhiệm vụ, nhưng chưa phản ánh đầy đủ mức độ tiếp cận, khả năng hiểu, ghi nhớ, vận dụng pháp luật và tác động thực tế của hoạt động PBGDPL đối với người thụ hưởng.

       Để khắc phục hạn chế trong cách đánh giá dựa chủ yếu vào số lượng, tỉnh Thanh Hóa đã triển khai Đề án “Thí điểm đổi mới hoạt động đánh giá hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật”, xây dựng Bộ Tiêu chí đánh giá phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và hướng dẫn một số cơ quan, đơn vị, địa phương thực hiện đánh giá thí điểm. Kết quả thực hiện là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện phương thức đánh giá, từng bước chuyển từ đánh giá chủ yếu dựa trên số lượng, quy mô sang quan tâm nhiều hơn đến chất lượng, khả năng tiếp cận và tác động của công tác PBGDPL.

       Nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

       Những đổi mới về nội dung, phương thức và đánh giá hiệu quả chỉ thực sự phát huy tác dụng khi có đội ngũ đủ năng lực thực hiện. Trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu này càng rõ nét khi đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã phải trực tiếp thực hiện nhiều nhiệm vụ quản lý nhà nước, đồng thời thường xuyên hướng dẫn, giải quyết các vấn đề pháp lý phát sinh của người dân và doanh nghiệp.

       Vì vậy, nội dung PBGDPL cần bám sát những quy định mới, những vấn đề phát sinh trong quá trình tổ chức thi hành pháp luật và yêu cầu thực hiện nhiệm vụ của từng nhóm đối tượng. Đối với cán bộ, công chức cấp xã, nhất là những người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, việc tập huấn, bồi dưỡng cần gắn với thẩm quyền, quy trình, thủ tục và các tình huống thực tế phát sinh trong quá trình giải quyết công việc. Đối với người dân và doanh nghiệp, thông tin pháp luật cần được cung cấp theo hướng dễ tiếp cận, dễ hiểu, tập trung vào các quy định liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ và các thủ tục hành chính thường xuyên phát sinh.

       Theo số liệu thống kê đến ngày 01/7/2026, toàn tỉnh có 215 báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh, 4.220 tuyên truyền viên pháp luật cấp xã và 29.265 hòa giải viên ở cơ sở. Đây là lực lượng quan trọng trong việc đưa pháp luật đến với người dân, đồng thời góp phần giải thích, hướng dẫn và hỗ trợ giải quyết các vấn đề pháp lý phát sinh tại cộng đồng.

       Trong thời gian tới, việc nâng cao năng lực cho đội ngũ này cần được chú trọng cả về kiến thức pháp luật và kỹ năng thực hiện nhiệm vụ, nhất là kỹ năng cập nhật, giải thích, truyền đạt pháp luật, xử lý tình huống và ứng dụng công nghệ số. Đặc biệt, đối với đội ngũ ở cấp xã, cần chú trọng khả năng vận dụng pháp luật vào giải quyết công việc cụ thể, bảo đảm PBGDPL thực sự hỗ trợ quá trình tổ chức thi hành pháp luật tại cơ sở.

       Tiếp tục đổi mới để đáp ứng yêu cầu thực tiễn

       Thực tiễn vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp cho thấy, công tác PBGDPL cần tiếp tục chuyển mạnh từ cung cấp thông tin đơn thuần sang hướng hỗ trợ người dân, doanh nghiệp và cán bộ, công chức hiểu đúng, thực hiện đúng và sử dụng pháp luật hiệu quả. Thời gian tới, Thanh Hóa tiếp tục triển khai đồng bộ công tác PBGDPL theo các chương trình, đề án, kế hoạch đã được phê duyệt; gắn PBGDPL với tổ chức thi hành pháp luật, bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật của người dân, doanh nghiệp và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

       Trọng tâm là nâng cao chất lượng truyền thông chính sách, phổ biến kịp thời các luật, nghị quyết mới được ban hành và những chính sách có tác động lớn đến xã hội, nhất là các quy định liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ của người dân, doanh nghiệp. Tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, khai thác hiệu quả các nền tảng số, cơ sở dữ liệu pháp luật và các sản phẩm truyền thông hiện đại; đổi mới cách thức cung cấp thông tin theo hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, bảo đảm pháp luật được truyền tải dễ tiếp cận, dễ hiểu và có khả năng vận dụng trong thực tiễn.

       Hội đồng phối hợp PBGDPL tỉnh tiếp tục được củng cố, nâng cao hiệu quả hoạt động; phát huy vai trò tham mưu, điều phối của cơ quan thường trực và trách nhiệm của các cơ quan thành viên; tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị, địa phương trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

       Những giải pháp này sẽ từng bước đưa công tác PBGDPL gắn chặt hơn với tổ chức thi hành pháp luật, đáp ứng tốt hơn nhu cầu tiếp cận, sử dụng pháp luật của người dân, doanh nghiệp; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ Nhân dân trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn tỉnh./.