THÔNG TIN PHỔ BIẾN GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

        Một trong những nội dung trọng tâm của Kế hoạch là xây dựng và ban hành đầy đủ hệ thống văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật. Bộ Tư pháp được giao chủ trì xây dựng Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch; đồng thời phối hợp với các bộ, ngành liên quan ban hành các thông tư hướng dẫn chuyên ngành. Đây được xem là bước đi có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả thi hành luật. Thực tiễn cho thấy, nhiều quy định tiến bộ của pháp luật đôi khi chưa phát huy đầy đủ hiệu quả do thiếu hướng dẫn cụ thể hoặc cách hiểu chưa thống nhất giữa các cơ quan thực thi. Việc chuẩn bị đồng bộ các văn bản dưới luật ngay từ giai đoạn đầu sẽ góp phần hạn chế khoảng trống pháp lý, tạo cơ sở để các địa phương triển khai thống nhất, tránh tình trạng mỗi nơi áp dụng một cách khác nhau.

        Kế hoạch yêu cầu các bộ, ngành và địa phương khẩn trương rà soát toàn bộ văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến hộ tịch và đăng ký hộ tịch nhằm đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ những quy định không còn phù hợp. Đây là nhiệm vụ mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hệ thống pháp luật ngày càng mở rộng và có sự giao thoa giữa nhiều lĩnh vực như dân cư, quốc tịch, hôn nhân và gia đình, bảo hiểm xã hội, y tế và tư pháp. Việc rà soát toàn diện sẽ giúp bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, giảm nguy cơ phát sinh vướng mắc trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.

        Không chỉ là yêu cầu kỹ thuật lập pháp, hoạt động này còn góp phần xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và thuận lợi hơn cho hoạt động quản lý nhà nước.

        Điểm đáng chú ý nhất trong Kế hoạch là nhiệm vụ nâng cấp cơ sở dữ liệu hộ tịch hiện nay thành cơ sở dữ liệu quốc gia về hộ tịch và tiếp tục làm sạch dữ liệu trong năm 2026. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình xây dựng Chính phủ số. Hộ tịch là dữ liệu gốc phản ánh các sự kiện pháp lý cơ bản của mỗi cá nhân từ khi sinh ra đến khi qua đời. Khi dữ liệu hộ tịch được chuẩn hóa, đồng bộ và kết nối hiệu quả với các cơ sở dữ liệu quốc gia khác, Nhà nước sẽ có điều kiện nâng cao chất lượng quản trị, hoạch định chính sách chính xác hơn và cung cấp dịch vụ công thuận tiện hơn.

        Đối với người dân, lợi ích mang lại là rất rõ ràng. Việc chia sẻ và khai thác dữ liệu điện tử sẽ giúp giảm đáng kể các loại giấy tờ phải xuất trình, hạn chế việc kê khai lặp lại thông tin, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục và tiết kiệm chi phí thực hiện các giao dịch hành chính.

        Một điểm mới mang tính đột phá là Bộ Tư pháp sẽ xây dựng Đề án thí điểm đăng ký khai sinh chủ động và đăng ký khai tử chủ động trong năm 2027. Nếu được triển khai thành công, đây sẽ là bước chuyển từ nền hành chính "phản ứng" sang nền hành chính "phục vụ chủ động". Thay vì người dân phải tự mình thực hiện nhiều thủ tục hành chính sau khi phát sinh sự kiện sinh hoặc tử, cơ quan nhà nước có thể chủ động tiếp nhận, xử lý và cập nhật thông tin trên cơ sở dữ liệu được kết nối liên thông. Cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng quản trị hiện đại của nhiều quốc gia trên thế giới, đồng thời góp phần giảm gánh nặng thủ tục cho người dân, đặc biệt trong những thời điểm nhạy cảm như khi gia đình có người mới sinh hoặc qua đời.

        Có thể thấy, ý nghĩa của Kế hoạch triển khai thi hành Luật Hộ tịch không chỉ nằm ở việc bảo đảm một đạo luật mới được thực hiện thống nhất trên phạm vi cả nước. Xa hơn, đây là bước đi quan trọng trong tiến trình hoàn thiện hạ tầng dữ liệu quốc gia, thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính và hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Chính phủ số. Việc triển khai hiệu quả Kế hoạch sẽ góp phần hình thành hệ thống quản lý hộ tịch hiện đại, liên thông và chính xác, qua đó nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trong các giao dịch dân sự, hành chính và các hoạt động quản lý nhà nước./.