THÔNG TIN PHỔ BIẾN GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

         Chuyển đổi số trong công tác PBGDPL không đơn thuần là đưa nội dung pháp luật lên môi trường mạng mà quan trọng hơn là thay đổi phương thức cung cấp, tiếp nhận và tương tác với thông tin pháp luật, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, bảo đảm thông tin pháp luật được cung cấp kịp thời, chính xác, thuận tiện và phù hợp với từng nhóm đối tượng.

         Thông qua môi trường số, cơ quan nhà nước có điều kiện kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả các nguồn dữ liệu; đồng thời từng bước nắm bắt nhu cầu tìm hiểu pháp luật, đánh giá khả năng tiếp cận thông tin của người dân để lựa chọn nội dung, hình thức tuyên truyền phù hợp. Qua đó, chuyển đổi số trở thành một trong những giải pháp quan trọng để gắn công tác PBGDPL với cải cách hành chính, xây dựng chính quyền số, phát triển xã hội số và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

          Những kết quả bước đầu

         Thực hiện chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng chính quyền số và nâng cao năng lực số cho cán bộ, Nhân dân, tỉnh Thanh Hóa đã xác định ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số là một trong những giải pháp quan trọng nhằm đổi mới phương thức, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác PBGDPL, trợ giúp pháp lý và hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

         Triển khai Kế hoạch số 265-KH/TU ngày 24/4/2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy và Kế hoạch số 178/KH-UBND ngày 04/6/2026 của UBND tỉnh về thực hiện phong trào “Bình dân học vụ số”, các sở, ban, ngành, đơn vị cấp tỉnh và 166 xã, phường đã tổ chức cho cán bộ, công chức, viên chức tham gia học tập, nâng cao nhận thức, kỹ năng số; từng bước hình thành phương thức làm việc trên môi trường số, đáp ứng yêu cầu đổi mới hoạt động quản lý nhà nước trong giai đoạn mới.

         Cùng với đó, việc triển khai Đề án “Chuyển đổi số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật giai đoạn 2025-2030” theo Kế hoạch số 220/KH-UBND ngày 23/10/2025 của UBND tỉnh đã tạo cơ sở để các cơ quan, đơn vị, địa phương từng bước đổi mới nội dung, phương thức và hình thức tổ chức PBGDPL theo hướng hiện đại, linh hoạt, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số. Hoạt động PBGDPL từng bước chuyển từ phương thức truyền thống sang kết hợp giữa tuyên truyền trực tiếp với các nền tảng trực tuyến, phương tiện truyền thông hiện đại và các hình thức tương tác trên môi trường số.

         Thực tiễn triển khai cho thấy, nhiều cơ quan, đơn vị đã chủ động khai thác hiệu quả các nền tảng số để cung cấp thông tin pháp luật. Sở Tư pháp đã đăng tải hơn 80 tin, bài tuyên truyền pháp luật; hướng dẫn các sở, ngành, địa phương tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số, các khóa học trực tuyến (MOOC) do Bộ Tư pháp tổ chức; tham gia hưởng ứng các cuộc thi trực tuyến do Bộ Tư pháp tổ chức. 

         Công an tỉnh tiếp tục phát huy hiệu quả các kênh truyền thông số, thực hiện gần 320 phóng sự, 850 tin, bài trên các cơ quan báo chí, 493 tin, bài trên mạng xã hội; đồng thời phối hợp với các doanh nghiệp viễn thông triển khai tuyên truyền pháp luật qua tin nhắn đến người dân.

         Sở Khoa học và Công nghệ tiếp tục đẩy mạnh số hóa, công khai 100% thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền; tổ chức 53 lớp tập huấn cho 4.430 học viên, tăng cường hỗ trợ, giải đáp phản ánh, kiến nghị của doanh nghiệp trên môi trường điện tử, góp phần nâng cao hiệu quả hỗ trợ pháp lý và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh tiếp tục ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ và tuyên truyền pháp luật, đăng tải 221 tin, bài trên Trang thông tin điện tử của Ngành. Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh khai thác các nền tảng số để cung cấp thông tin chính sách, pháp luật, tiếp nhận ý kiến, phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp.

Các sở, ngành, địa phương tiếp tục duy trì hoạt động của Cổng/Trang thông tin điện tử; tăng cường đăng tải văn bản quy phạm pháp luật, tin, bài tuyên truyền; tổ chức hội nghị trực tuyến, sử dụng các nền tảng số trong hoạt động PBGDPL, qua đó góp phần nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật của người dân, nhất là tại địa bàn cơ sở, vùng sâu, vùng xa.

        Việc ứng dụng công nghệ số trong tuyên truyền pháp luật cũng từng bước gắn với đặc điểm của từng lĩnh vực, từng nhóm đối tượng. Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh (trực tiếp là Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh) duy trì hiệu quả các kênh truyền thông trên nền tảng số như trang Facebook “Lính Xứ Thanh”, “Hào khí Lam Sơn 2”, các kênh Youtube, Tiktok và các nhóm mạng xã hội, kịp thời tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân, nhất là khu vực biên giới. 

        Hình thức tuyên truyền pháp luật trên môi trường số tiếp tục được mở rộng. Đội ngũ báo cáo viên pháp luật trên địa bàn tỉnh đã tổ chức 1.311 cuộc tuyên truyền trực tuyến với 56.726 lượt người tham dự; cấp xã tổ chức 535 hội nghị trực tuyến với 86.042 lượt người tham gia. Hình thức này góp phần tăng cường kết nối giữa các cấp, rút ngắn thời gian truyền tải thông tin, bảo đảm các chủ trương, chính sách, quy định pháp luật mới được phổ biến nhanh chóng, kịp thời.

        Nhìn chung, các cơ quan, đơn vị, địa phương đã chủ động đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác các nền tảng số và phương tiện truyền thông hiện đại trong công tác PBGDPL, trợ giúp pháp lý, hỗ trợ pháp lý; từng bước chuyển từ phương thức tuyên truyền truyền thống sang phương thức cung cấp thông tin pháp luật đa chiều, linh hoạt, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm. Đây là những kết quả quan trọng, tạo nền tảng để tiếp tục nâng cao chất lượng chuyển đổi số trong công tác PBGDPL trên địa bàn tỉnh.

          Một số giải pháp đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác PBGDPL thời gian tới

         Thứ nhất, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cơ quan, đơn vị và người đứng đầu

         Tiếp tục xác định chuyển đổi số trong công tác PBGDPL là một nhiệm vụ quan trọng trong đổi mới công tác PBGDPL; gắn trách nhiệm của người đứng đầu với kết quả triển khai. Các cơ quan, đơn vị, địa phương cần chủ động xác định rõ nhiệm vụ, tiến độ, nguồn lực và đầu mối thực hiện; đồng thời nâng cao kỹ năng số cho đội ngũ làm công tác PBGDPL, bảo đảm cán bộ không chỉ sử dụng được các công cụ số mà còn có khả năng lựa chọn, xây dựng và truyền tải nội dung pháp luật phù hợp trên môi trường số.

         Thứ hai, xây dựng, chuẩn hóa và tăng cường chia sẻ dữ liệu, nội dung pháp luật trên môi trường số

         Đây là giải pháp có ý nghĩa nền tảng đối với chuyển đổi số trong PBGDPL. Cần tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan, đơn vị; từng bước chuẩn hóa nội dung, cách thức cập nhật và khai thác thông tin pháp luật, hạn chế tình trạng cùng một nội dung nhưng được xây dựng, đăng tải và cập nhật riêng lẻ ở nhiều nơi.

         Thông tin pháp luật trên môi trường số cần bảo đảm các yêu cầu đúng, đủ, kịp thời, dễ tìm kiếm và xác định rõ tình trạng hiệu lực của văn bản. Đối với những nội dung có liên quan trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp, cần ưu tiên cách trình bày ngắn gọn, dễ hiểu, có hướng dẫn thực hiện và gắn với những tình huống thực tế. Qua đó, từng bước hình thành hệ thống thông tin pháp luật có khả năng kết nối, chia sẻ và tái sử dụng, thay vì mỗi cơ quan xây dựng một nguồn thông tin riêng biệt.

         Thứ ba, gắn chuyển đổi số trong PBGDPL với cải cách hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp

         Chuyển đổi số trong PBGDPL cần được gắn trực tiếp với quá trình cải cách hành chính, nhất là trong cung cấp thông tin và hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính.

         Cổng/Trang thông tin điện tử và các nền tảng số của cơ quan nhà nước cần tập trung cung cấp các quy định pháp luật mới, chính sách có liên quan trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp; hướng dẫn thực hiện thủ tục hành chính; giải đáp những vấn đề pháp lý thường gặp. Đồng thời, cần tăng cường các chức năng tương tác, tiếp nhận câu hỏi, phản ánh và giải đáp vướng mắc pháp lý phổ biến.

         Theo đó, PBGDPL cần từng bước chuyển từ mô hình “cơ quan cung cấp - người dân tiếp nhận” sang mô hình “cung cấp - tương tác - phản hồi - hoàn thiện”, qua đó giúp cơ quan nhà nước nắm bắt tốt hơn nhu cầu thực tế và nâng cao chất lượng phục vụ.

         Thứ tư, đổi mới nội dung và phương thức truyền thông pháp luật trên nền tảng số

         Cần chuyển mạnh từ việc chỉ đăng tải văn bản, tin, bài sang xây dựng các sản phẩm truyền thông pháp luật đa dạng, trực quan và phù hợp với đặc điểm của từng nhóm đối tượng.

         Bên cạnh các bài viết chuyên sâu, cần tăng cường các hình thức như infographic, video ngắn, hỏi – đáp pháp luật, tình huống pháp lý, tài liệu hướng dẫn, tọa đàm trực tuyến và các nội dung tương tác. Đối với mỗi chính sách, quy định pháp luật mới, cần quan tâm xác định đối tượng nào cần biết, cần biết nội dung gì và cần tiếp cận bằng phương thức nào, từ đó lựa chọn nền tảng và cách thức truyền thông phù hợp.

         Việc phát triển nội dung số cũng cần bảo đảm tính chính xác, thống nhất, dễ hiểu và phù hợp với quy định pháp luật về cung cấp, sử dụng thông tin trên môi trường mạng.

         Thứ năm, từng bước khai thác dữ liệu, công nghệ mới và trí tuệ nhân tạo trong PBGDPL

         Cùng với việc xây dựng dữ liệu pháp luật số, cần từng bước nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo, để hỗ trợ tìm kiếm, phân loại, tổng hợp và phổ biến thông tin pháp luật.

         Có thể nghiên cứu các công cụ hỗ trợ người dân tìm kiếm quy định pháp luật theo câu hỏi hoặc tình huống cụ thể; hỗ trợ cán bộ PBGDPL phân loại nhu cầu, xây dựng nội dung tuyên truyền và phát hiện những vấn đề pháp lý được quan tâm nhiều.  

         Tuy nhiên, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực pháp luật phải đặt yêu cầu kiểm soát chất lượng, bảo đảm tính chính xác, cập nhật và trách nhiệm của cơ quan cung cấp thông tin lên hàng đầu; công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền trong cung cấp thông tin pháp luật.

         Thứ sáu, bảo đảm không để khoảng cách số làm hạn chế khả năng tiếp cận pháp luật

         Chuyển đổi số phải đi đôi với bảo đảm khả năng tiếp cận pháp luật của mọi người dân. Đối với khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và những nhóm còn hạn chế về điều kiện, kỹ năng tiếp cận công nghệ, cần kết hợp hài hòa giữa các hình thức trực tuyến với tuyên truyền trực tiếp, hệ thống truyền thanh cơ sở, tài liệu in và hoạt động của đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật, hòa giải viên ở cơ sở.

         Đồng thời, cần chú trọng nâng cao kỹ năng số cho đội ngũ trực tiếp làm công tác PBGDPL ở cơ sở, để lực lượng này trở thành cầu nối giúp người dân tiếp cận, khai thác và sử dụng thông tin pháp luật trên môi trường số.

        Có thể khẳng định, chuyển đổi số đang mở ra phương thức mới để nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác PBGDPL, góp phần đưa pháp luật đến gần người dân, doanh nghiệp một cách nhanh chóng, thuận tiện và phù hợp hơn với nhu cầu thực tiễn.

         Thời gian tới, cùng với việc tiếp tục phát huy những kết quả đạt được, tỉnh Thanh Hóa cần tập trung chuyển đổi từ “số hóa nội dung tuyên truyền” sang “đổi mới toàn diện phương thức cung cấp và tương tác với thông tin pháp luật”; từ việc cung cấp thông tin đơn chiều sang tăng cường tương tác, phản hồi; từ các nguồn dữ liệu phân tán sang kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu pháp luật; đồng thời bảo đảm mọi người dân, doanh nghiệp đều có cơ hội tiếp cận pháp luật, không bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng công tác PBGDPL trên địa bàn tỉnh theo hướng hiện đại, chủ động, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, góp phần xây dựng chính quyền số, phát triển xã hội số và nâng cao hiệu quả xây dựng, thi hành pháp luật trong giai đoạn mới./.