THÔNG TIN PHỔ BIẾN GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

    Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý cơ bản kế thừa các quy định phù hợp của Luật hiện hành, đồng thời tiếp thu nhiều chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về bảo vệ nhóm yếu thế, cải cách thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp và ứng dụng công nghệ số trong hoạt động trợ giúp pháp lý. Cụ thể: 

     Mở rộng và chuẩn hóa diện người được trợ giúp pháp lý

Một trong những nội dung quan trọng của Dự thảo Luật là sửa đổi, bổ sung Điều 7 về người được trợ giúp pháp lý, Cụ thể: 

1. Sửa đổi, bổ sung một số điểm, khoản của Điều 7 như sau:

a) Sửa đổi, bổ sung khoản 5 như sau:

“5. Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị buộc tội, bị hại, người làm chứng, người chấp hành biện pháp xử lý chuyển hướng, phạm nhân.”;

b) Bổ sung khoản 5a vào sau khoản 5 như sau:

“5a. Người khuyết tật.”;

c) Bổ sung khoản 6a vào sau khoản 6 như sau:

“6a. Nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân của hành vi mua bán người và người dưới 18 tuổi đi cùng  theo quy định của Luật Phòng, chống mua bán người.”;

d) Sửa đổi, bổ sung khoản 7 như sau:

“7. Người thuộc một trong các trường hợp sau đây có khó khăn về tài chính:

a) Cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi dưỡng khi liệt sĩ còn nhỏ;

b) Người nhiễm chất độc da cam;

c) Người cao tuổi;

d) Người bị bạo lực gia đình trong vụ việc bạo lực gia đình;

đ) Người nhiễm HIV.

Chính phủ quy định chi tiết điều kiện khó khăn về tài chính của người được trợ giúp pháp lý quy định tại khoản này phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội.”;

đ) Bổ sung khoản 8 vào sau khoản 7 như sau:

“8. Người nước ngoài theo quy định tại điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên và các đối tượng khác theo quy định của pháp luật.”.

Việc mở rộng diện người được trợ giúp pháp lý, chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý và từng bước luật hóa các nội dung liên quan đến chuyển đổi số cho thấy tư duy đổi mới, bám sát yêu cầu thực tiễn. 

     Quy định về tổ chức Trung tâm Trợ giúp pháp lý

2. Sửa đổi, bổ sung khoản 1 và khoản 2 Điều 11 như sau:

“1. Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Tư pháp, do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thành lập, có tư cách pháp nhân, có con dấu, trụ sở và tài khoản riêng. Mỗi tỉnh, thành phố có ít nhất 1 Trung tâm trợ giúp pháp lý.

Căn cứ nhu cầu, điều kiện thực tiễn tại địa phương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định số lượng Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước trên địa bàn.

2. Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước có thể có Chi nhánh. 

Chi nhánh là đơn vị phụ thuộc của Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước. Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động của Chi nhánh. Căn cứ nhu cầu và điều kiện thực tế tại địa phương, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thành lập Chi nhánh của Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước.”.

     Nâng cao tiêu chuẩn và bảo đảm chất lượng đội ngũ thực hiện trợ giúp pháp lý

3. Sửa đổi, bổ sung Điều 19 như sau:

“Điều 19. Tiêu chuẩn trợ giúp viên pháp lý

Viên chức của Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước có đủ tiêu chuẩn sau đây có thể trở thành trợ giúp viên pháp lý:

1. Có phẩm chất đạo đức tốt.

2. Có trình độ cử nhân luật trở lên.

3. Đã được đào tạo nghề luật sư hoặc được miễn đào tạo nghề luật sư; đã qua thời gian tập sự hành nghề luật sư hoặc tập sự trợ giúp pháp lý.

4. Có sức khỏe bảo đảm thực hiện trợ giúp pháp lý.

5. Không thuộc một trong các trường hợp sau: đang bị xử lý kỷ luật; bị truy cứu trách nhiệm hình sự; bị kết án nhưng chưa được xoá án tích. 

6. Trường hợp đã từng được bổ nhiệm trợ giúp viên pháp lý thì không cần đáp ứng điều kiện quy định tại khoản 3 Điều này.”.

      Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ số, chuyển đổi số trong trợ giúp pháp lý

a) Sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 40 như sau:

“1. Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về trợ giúp pháp lý; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ số, chuyển đổi số trong trợ giúp pháp lý nhằm đơn giản hoá thủ tục hành chính và tạo thuận lợi tối đa cho người được trợ giúp pháp lý.” Bởi lẽ: Chuyển đổi số là xu hướng tất yếu trong hoạt động trợ giúp pháp lý. 

      Làm rõ vai trò của UBND cấp xã trong hoạt động trợ giúp pháp lý

16. Bổ sung Điều 42a vào sau Điều 42 như sau:

“Điều 42a. Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã 

1. Theo dõi, thống kê số lượng người thuộc diện được trợ giúp pháp lý tại địa phương.

2. Thực hiện truyền thông về trợ giúp pháp lý; phối hợp với Trung tâm trợ giúp pháp lý trong công tác bồi dưỡng, tập huấn cho người dân và người tham gia trợ giúp pháp lý trên địa bàn.

3. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ liên quan đến người dân, Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm giải thích quyền được trợ giúp pháp lý cho họ. Trường hợp người dân thuộc diện trợ giúp pháp lý thì giới thiệu đến Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước hoặc Chi nhánh của Trung tâm.”

      UBND cấp xã là cấp chính quyền gần dân nhất, giữ vai trò quan trọng trong việc truyền thông, phổ biến chính sách trợ giúp pháp lý. Do đó, quy định rõ trách nhiệm của UBND cấp xã trong việc thực hiện truyền thông về trợ giúp pháp lý và phối hợp với Trung tâm Trợ giúp pháp lý trong bồi dưỡng, tập huấn, tư vấn pháp luật cho người dân, bảo đảm thống nhất với tiêu chí tiếp cận pháp luật ở cơ sở.
      Việc sửa đổi, bổ sung Luật Trợ giúp pháp lý là yêu cầu tất yếu nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quyền con người trong giai đoạn mới.