THÔNG TIN PHỔ BIẾN GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

         Thanh Hóa là tỉnh có vị trí chiến lược trong khu vực Bắc Trung Bộ, có quy mô dân số lớn, diện tích rộng, là địa phương có không gian phát triển đa dạng từ miền núi, trung du, đồng bằng đến ven biển; đồng thời đang có bước phát triển mạnh trên các lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ, nông nghiệp, kinh tế biển, đô thị và hạ tầng chiến lược. Với vai trò là một trong những cực tăng trưởng của khu vực, quá trình phát triển nhanh đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật.
        Trong điều kiện đó, pháp luật không chỉ đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước mà còn phải tạo lập hành lang pháp lý minh bạch, ổn định, khả thi, bảo đảm huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.
        Bước vào giai đoạn phát triển mới, với mục tiêu xây dựng Thanh Hóa trở thành tỉnh kiểu mẫu như sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh mong muốn, đồng thời hiện thực hóa khát vọng trở thành cực tăng trưởng mới ở phía Bắc của Tổ quốc, tỉnh đang tập trung phát triển các ngành kinh tế động lực, phát huy vai trò của Khu kinh tế Nghi Sơn, các khu công nghiệp, các đô thị, dịch vụ và hệ thống kết cấu hạ tầng chiến lược.
        Quy mô phát triển ngày càng lớn, yêu cầu quản trị ngày càng cao cùng sự xuất hiện của nhiều mô hình phát triển mới đòi hỏi phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển; từ xử lý tình huống sang chủ động xây dựng thể chế để dẫn dắt phát triển.
        Nhận thức rõ yêu cầu đó, thời gian qua, đặc biệt sau khi triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW và Kế hoạch số 280-KH/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, công tác xây dựng và thi hành pháp luật trên địa bàn tỉnh đã được quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, từng bước chuyển từ tư duy xây dựng văn bản theo yêu cầu quản lý sang tư duy xây dựng thể chế phục vụ phát triển; từ việc kiểm tra tính hợp pháp của văn bản sang chủ động nhận diện các vấn đề pháp lý phát sinh từ thực tiễn để tham mưu hoàn thiện chính sách.
        Từ khi triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW đến nay, HĐND, UBND tỉnh đã ban hành 204 văn bản quy phạm pháp luật, góp phần kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quản lý, điều hành. Công tác thẩm định, kiểm tra, rà soát văn bản được thực hiện nghiêm túc; 100% dự thảo văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi thẩm định được thực hiện thẩm định theo quy định trước khi trình ban hành, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và khả thi.
        Cùng với công tác xây dựng văn bản, cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm. Việc rà soát 60/60 thủ tục hành chính đặc thù đã tạo cơ sở sửa đổi 26 văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời bãi bỏ 15 thủ tục hành chính và đơn giản hóa 45 thủ tục hành chính. Các thủ tục liên quan đến doanh nghiệp được cắt giảm đáng kể về thành phần hồ sơ, chi phí (giảm 60%) và thời gian giải quyết (giảm 62%), qua đó góp phần cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng phục vụ và năng lực cạnh tranh của tỉnh.
        Song song với việc xây dựng, ban hành văn bản, Sở Tư pháp đã phối hợp với Văn phòng UBND tỉnh tiến hành kiểm tra 927 văn bản do HĐND, UBND tỉnh và Chủ tịch UBND tỉnh ban hành, trong đó có 189 văn bản quy phạm pháp luật cấp tỉnh. Qua kiểm tra, đã phát hiện các quy định cần tiếp tục sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ hoặc thay thế để bảo đảm phù hợp với thực tiễn, yêu cầu phân cấp, phân quyền theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” và phù hợp với việc cơ cấu lại không gian phát triển mới của tỉnh.
        Thực hiện Kế hoạch số 172/KH-UBND ngày 20/8/2025 về rà soát văn bản quy phạm pháp luật trên địa bàn tỉnh, các sở, ngành đã tập trung rà soát, phát hiện những bất cập trong hệ thống văn bản. Kết quả cho thấy còn 90 văn bản cần tiếp tục sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ hoặc thay thế. Trên cơ sở đó, UBND tỉnh và Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành 50 Quyết định quy phạm pháp luật để thực hiện phân cấp, phân quyền cho các cơ quan, đơn vị.
        Đối với hệ thống pháp luật do Trung ương ban hành, Thanh Hóa đã chủ động rà soát, phát hiện và kiến nghị xử lý các quy định còn bất cập. Qua rà soát, tỉnh đã phát hiện 06 nội dung còn mâu thuẫn, chồng chéo; 21 nội dung chưa rõ ràng, còn cách hiểu khác nhau, thiếu tính khả thi; 07 nội dung chưa được quy định hoặc chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới sáng tạo, khơi thông nguồn lực, phát triển các động lực tăng trưởng mới và hội nhập quốc tế.
        Thông qua công tác theo dõi thi hành pháp luật, tỉnh đã nhận diện 10 vấn đề nổi bật cần tiếp tục nghiên cứu, kiến nghị hoàn thiện. Các bất cập tập trung chủ yếu trong các lĩnh vực đất đai, đầu tư, môi trường, quản lý thị trường, xử lý vi phạm hành chính, hộ tịch và chứng thực - những lĩnh vực tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư, kinh doanh và hiệu quả quản lý nhà nước.
        Tiêu biểu như: quy định về quản lý quỹ đất sau thu hồi tại Luật Đất đai năm 2024 còn có cách hiểu khác nhau giữa Điều 86 và Điều 113; quy định về điều kiện tham gia đấu giá quyền sử dụng đất chưa có tiêu chí cụ thể về năng lực tài chính, năng lực thực hiện dự án; quy định về hạ tầng bảo vệ môi trường đối với cụm công nghiệp tại Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 chưa phù hợp với trường hợp ít hoặc không phát sinh nước thải; cùng một số bất cập trong lĩnh vực chứng thực, hộ tịch, kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật và xử lý vi phạm hành chính.
        Những kết quả trên cho thấy công tác xây dựng và thi hành pháp luật tại Thanh Hóa đang từng bước chuyển từ yêu cầu bảo đảm tính hợp pháp, hợp hiến của văn bản sang yêu cầu cao hơn là phát hiện sớm vấn đề từ thực tiễn, chủ động hoàn thiện thể chế, góp phần tháo gỡ rào cản pháp lý và tạo động lực cho phát triển.
        Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn phát triển nhanh, quy mô lớn và yêu cầu quản trị ngày càng cao đang đặt ra nhiều vấn đề mới đối với công tác xây dựng và thi hành pháp luật trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Qua thực tiễn triển khai tại Thanh Hóa có thể thấy, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở việc thiếu quy định pháp luật đơn thuần, mà nằm ở yêu cầu xây dựng một hệ thống pháp luật có khả năng phản ứng nhanh, thích ứng với sự thay đổi của thực tiễn, đồng thời bảo đảm sự thống nhất trong nhận thức và tổ chức thực hiện.
        Thứ nhất, yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và khả năng đáp ứng của hệ thống pháp luật trước sự vận động nhanh của thực tiễn phát triển.
        Trong quá trình triển khai các dự án trọng điểm tại Khu kinh tế Nghi Sơn, các khu công nghiệp, hạ tầng giao thông chiến lược, phát triển đô thị, du lịch và kinh tế biển, nhiều vấn đề phát sinh có tính chất liên ngành, liên lĩnh vực, đồng thời liên quan đến nhiều nhóm quy định pháp luật như đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng, môi trường, tài chính và ngân sách nhà nước.
        Trong khi đó, một số quy định pháp luật vẫn còn giao thoa, chồng chéo hoặc chưa thống nhất trong cách hiểu và áp dụng, ảnh hưởng nhất định đến tiến độ triển khai nhiệm vụ, tính chủ động của cơ quan thực thi và làm gia tăng chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp.
        Thực tiễn này đặt ra yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, ổn định, minh bạch, dễ áp dụng. Đồng thời, pháp luật phải có khả năng dự báo, thích ứng tốt hơn với yêu cầu phát triển.
        Thứ hai, tiếp tục thu hẹp khoảng cách giữa xây dựng chính sách và tổ chức thi hành pháp luật.
        Một chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được thể chế hóa đầy đủ và tổ chức thực hiện thống nhất trong thực tiễn. Đối với một địa phương đang triển khai nhiều nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội có quy mô lớn như Thanh Hóa, hiệu quả của chính sách không chỉ được đánh giá qua chất lượng văn bản mà còn phải thể hiện ở kết quả thực hiện, mức độ tháo gỡ khó khăn và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
        Quá trình triển khai các quy định liên quan đến đất đai, đầu tư, giải phóng mặt bằng, tổ chức chính quyền địa phương, chuyển đổi số và cải cách hành chính cho thấy một số vấn đề phát sinh từ thực tiễn chưa được dự liệu đầy đủ trong quá trình xây dựng chính sách.
        Đặc biệt, việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau sắp xếp đơn vị hành chính đặt ra yêu cầu mới đối với năng lực tổ chức thi hành pháp luật của chính quyền cơ sở. Cấp xã không chỉ là cấp trực tiếp thực hiện pháp luật mà còn là cấp chuyển hóa chủ trương, chính sách thành kết quả quản lý và phát triển ở địa bàn cơ sở.
        Vì vậy, việc nâng cao năng lực pháp lý, kỹ năng xử lý tình huống và khả năng vận dụng pháp luật cho đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở có ý nghĩa quan trọng, bảo đảm pháp luật được thực hiện thống nhất, hiệu quả.
        Thứ ba, chất lượng tổ chức thi hành pháp luật giữa các ngành, các cấp cần tiếp tục được nâng cao.
        Một hệ thống pháp luật hoàn chỉnh chỉ có thể phát huy giá trị khi được tổ chức thực hiện nghiêm túc, thống nhất và hiệu quả. Thực tiễn cho thấy, đối với những lĩnh vực mới, phức tạp, có tính liên ngành cao, vẫn còn trường hợp quy định chưa được hướng dẫn kịp thời, việc áp dụng pháp luật giữa các cơ quan, đơn vị chưa thật sự thống nhất, dẫn đến phải xin ý kiến nhiều cấp, ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết công việc.
        Điều này đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới phương thức tổ chức thi hành pháp luật theo hướng vừa bảo đảm đúng quy định, đúng thẩm quyền, vừa đề cao tinh thần chủ động, trách nhiệm, giải quyết công việc nhanh chóng, hiệu quả, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp.
        Thứ tư, chuyển đổi số trong lĩnh vực pháp luật cần gắn với khai thác dữ liệu phục vụ quản trị và xây dựng chính sách.
        Thời gian qua, Thanh Hóa đã đạt nhiều kết quả tích cực trong cải cách hành chính và chuyển đổi số. Tuy nhiên, dữ liệu phục vụ công tác xây dựng pháp luật, quản lý nhà nước và theo dõi thi hành pháp luật ở một số lĩnh vực vẫn còn phân tán, chưa được kết nối, chia sẻ và khai thác đồng bộ.
        Trong thời gian tới, cần chuyển mạnh từ số hóa quy trình, hồ sơ sang khai thác, sử dụng dữ liệu số phục vụ quản lý nhà nước, xây dựng chính sách, dự báo xu hướng phát triển, nhận diện sớm các vấn đề pháp lý phát sinh và nâng cao chất lượng tham mưu, chỉ đạo, điều hành của các cấp chính quyền.
        Thứ năm, tiếp tục đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm.
        Hiệu quả của công tác thi hành pháp luật được thể hiện ở khả năng tiếp cận, hiểu biết, tuân thủ và sử dụng pháp luật của người dân, doanh nghiệp. Với đặc điểm địa bàn rộng, quy mô dân số lớn, điều kiện phát triển giữa các khu vực còn khác nhau, Thanh Hóa cần tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng thiết thực, dễ tiếp cận và phù hợp với từng nhóm đối tượng.
        Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cần chuyển từ việc cung cấp thông tin pháp luật đơn thuần sang hỗ trợ người dân, doanh nghiệp hiểu đúng, vận dụng đúng pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình; chuyển từ tư duy “cơ quan nhà nước có gì tuyên truyền đó” sang chủ động cung cấp những nội dung pháp luật mà người dân, doanh nghiệp thực sự cần.
        Thứ sáu, cần tiếp tục quan tâm đầu tư nguồn lực cho công tác xây dựng và thi hành pháp luật.
        Nghị quyết số 66-NQ/TW đặt ra yêu cầu xây dựng nền pháp luật chuyên nghiệp, hiện đại, có khả năng phản ứng nhanh trước yêu cầu phát triển. Đối với Thanh Hóa, trong quá trình phấn đấu trở thành cực tăng trưởng mới của khu vực Bắc Trung Bộ và cả nước, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết.
        Điều đó đòi hỏi tiếp tục quan tâm đầu tư nguồn lực tương xứng cho công tác pháp luật, bao gồm nguồn nhân lực chất lượng cao, hạ tầng công nghệ, cơ sở dữ liệu và kinh phí thực hiện. Đội ngũ cán bộ làm công tác pháp luật cần được nâng cao năng lực toàn diện, không chỉ am hiểu quy định pháp luật mà còn có tư duy chính sách, năng lực phân tích thực tiễn, đánh giá tác động và dự báo xu hướng phát triển.
        Từ những vấn đề đặt ra nêu trên, trong thời gian tới, tỉnh Thanh Hóa cần tập trung thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm sau:
        Một là, tiếp tục nâng cao chất lượng công tác xây dựng và hoàn thiện pháp luật từ thực tiễn địa phương; coi tổng kết thực tiễn, rà soát các bất cập, đánh giá tác động chính sách là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, bảo đảm pháp luật vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, vừa tạo động lực phát triển.
        Hai là, nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật; tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan tham mưu chính sách, cơ quan tổ chức thực hiện và cơ quan kiểm tra, thẩm định văn bản; kịp thời phát hiện, xử lý những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai các quy định mới.
        Ba là, xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác pháp luật chuyên nghiệp, hiện đại, có tư duy kiến tạo phát triển, năng lực phân tích thực tiễn, kỹ năng số và khả năng tham mưu chính sách đáp ứng yêu cầu giai đoạn mới.
        Bốn là, xây dựng cơ chế phản hồi chính sách từ thực tiễn; tăng cường theo dõi, đánh giá hiệu quả thi hành pháp luật; chuyển mạnh từ xây dựng pháp luật theo quy trình sang xây dựng pháp luật gắn với yêu cầu thực tiễn và kết quả đầu ra.
        Năm là, tiếp tục phát huy vai trò tham mưu chiến lược của Ngành Tư pháp trong xây dựng và hoàn thiện thể chế; chủ động tham gia từ sớm, từ xa vào quá trình hoạch định chính sách, đánh giá tác động và xử lý các vấn đề pháp lý phát sinh trong quá trình phát triển.
        Sáu là, nâng cao chất lượng công tác xây dựng chính sách, pháp luật ngay từ khâu đề xuất, soạn thảo.
        Trong đó, cần coi trọng hơn nữa việc đánh giá tác động chính sách, lấy ý kiến đối tượng chịu sự tác động, tổng kết thực tiễn và dự báo xu hướng phát triển; bảo đảm mỗi quy định pháp luật được ban hành không chỉ đúng về thẩm quyền, trình tự, thủ tục mà còn thực sự giải quyết được vấn đề của thực tiễn.
        Có thể khẳng định, đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW không chỉ là yêu cầu hoàn thiện công cụ quản lý nhà nước mà còn là yêu cầu nâng cao năng lực quản trị phát triển của địa phương.
        Đối với Thanh Hóa, trong hành trình hiện thực hóa mục tiêu trở thành cực tăng trưởng mới của khu vực Bắc Trung Bộ và cả nước, chất lượng thể chế và hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật sẽ ngày càng trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng.
        Xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch, ổn định; tổ chức thi hành pháp luật hiệu quả; phát huy vai trò kiến tạo của chính quyền các cấp và vai trò tham mưu chiến lược của ngành Tư pháp chính là điều kiện quan trọng để khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực quản trị địa phương, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.
        Trong giai đoạn mới, ngành Tư pháp Thanh Hóa xác định tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức hoạt động; không chỉ làm tốt vai trò bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật mà phải thực sự trở thành lực lượng tham mưu quan trọng trong xây dựng thể chế, phát hiện và tháo gỡ các rào cản pháp lý, góp phần tạo lập môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, thuận lợi cho phát triển nhanh và bền vững của tỉnh./.