THÔNG TIN PHỔ BIẾN GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

          Thanh Hóa là tỉnh thuộc khu vực Bắc Trung Bộ, có diện tích 11.120 km², dân số trên 4,2 triệu người; trong đó có hơn 1.008.000 trẻ em, chiếm khoảng 27,8% dân số toàn tỉnh. Toàn tỉnh hiện có 12.494 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, chiếm khoảng 1,2% tổng số trẻ em và 82.250 trẻ em có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt, chiếm khoảng 8,1%.
Hiện nay, tổng số trẻ em, học sinh, học viên trên địa bàn tỉnh là 972.439, trong đó: mầm non 210.438 trẻ; tiểu học 351.213 học sinh; trung học cơ sở 275.823 học sinh; trung học phổ thông 112.116 học sinh; giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông 22.849 học viên.
          Cùng với sự phát triển của công nghệ số, số lượng trẻ em sử dụng internet, điện thoại thông minh và các nền tảng mạng xã hội ngày càng tăng; thời gian tiếp cận, sử dụng thiết bị số có xu hướng kéo dài hơn, nhất là đối với học sinh trung học cơ sở, trung học phổ thông và học viên giáo dục thường xuyên. Trong khi đó, một bộ phận trẻ em chưa được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng nhận diện và phòng tránh nguy cơ trên môi trường mạng, dẫn đến nguy cơ bị lừa đảo, dụ dỗ, bắt nạt trực tuyến, tiếp cận thông tin độc hại hoặc bị xâm hại.
          Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), các nền tảng mạng xã hội và công cụ tương tác số cũng đặt ra những yêu cầu mới trong công tác bảo vệ trẻ em. Việc thiếu kỹ năng sử dụng công nghệ an toàn có thể khiến trẻ em gặp nguy cơ tiếp cận thông tin sai lệch, nội dung không phù hợp, lộ lọt dữ liệu cá nhân hoặc bị lợi dụng thông qua các công nghệ giả mạo hình ảnh, giọng nói (deepfake) để thực hiện hành vi lừa đảo, dụ dỗ, xâm hại.
           Trước yêu cầu đó, tỉnh Thanh Hóa đã tập trung triển khai các chủ trương, chính sách của Trung ương về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Trọng tâm là triển khai Quyết định số 830/QĐ-TTg ngày 01/6/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng giai đoạn 2021 - 2025”. Trên cơ sở đó, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 287/KH-UBND ngày 22/12/2021 để tổ chức thực hiện trên địa bàn tỉnh; đồng thời lồng ghép nội dung bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng trong các chương trình, kế hoạch về công tác trẻ em, giáo dục, chuyển đổi số, phòng, chống tội phạm và bảo đảm an toàn xã hội.
         

           Qua triển khai thực hiện, công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng trên địa bàn tỉnh đạt được một số kết quả nổi bật như sau:
           Về công tác chỉ đạo, điều hành và phối hợp liên ngành
           UBND tỉnh đã phân công trách nhiệm cụ thể cho các sở, ngành, địa phương trong triển khai nhiệm vụ bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội trước đây (nay là Sở Y tế) đã tham mưu xây dựng kế hoạch, hướng dẫn triển khai các hoạt động bảo vệ trẻ em; tổ chức truyền thông, nâng cao nhận thức cho trẻ em, cha mẹ, người chăm sóc trẻ em và cộng đồng. Sở Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo các cơ sở giáo dục triển khai các hoạt động bảo đảm an toàn cho học sinh trên môi trường mạng; lồng ghép nội dung sử dụng internet an toàn, phòng chống bắt nạt trực tuyến, văn hóa ứng xử trên không gian mạng trong hoạt động giáo dục. Sở Khoa học và Công nghệ hướng dẫn thực hiện các quy định về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet, thông tin trên mạng; phối hợp quản lý, giám sát, xử lý các nội dung vi phạm trên môi trường mạng. Công an tỉnh triển khai các nhiệm vụ phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm sử dụng công nghệ cao, tội phạm xâm hại trẻ em trên không gian mạng; tổ chức tập huấn, nâng cao năng lực cho cán bộ thực hiện công tác điều tra, xử lý các vụ việc liên quan đến trẻ em.
          Công tác phối hợp giữa các ngành, đơn vị được tăng cường, nhất là trong tiếp nhận thông tin, xác minh, hỗ trợ và xử lý các vụ việc liên quan đến trẻ em bị ảnh hưởng trên môi trường mạng.
           Về công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về an toàn trên môi trường mạng
         Xác định tuyên truyền, giáo dục nhận thức và kỹ năng bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng là nhiệm vụ quan trọng, trong giai đoạn 2020 - 2025, các sở, ngành, địa phương đã triển khai nhiều hình thức tuyên truyền đa dạng như: truyền thông trực tiếp tại cộng đồng, tuyên truyền trên báo chí, truyền hình, mạng xã hội, hệ thống thông tin cơ sở; phát hành tài liệu, tờ rơi, pa-nô, áp phích.
         Ngành Lao động - Thương binh và Xã hội trước đây (nay là Sở Y tế) đã in, cấp phát 1.790 cuốn Sổ theo dõi trẻ em trong gia đình; 30.000 tờ rơi về phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em; 4.500 cuốn tài liệu về bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng; tổ chức trên 200 lớp truyền thông trực tiếp cho gần 12.000 cha mẹ, người chăm sóc trẻ và trẻ em tại cộng đồng; sản xuất, lắp đặt 18 pa-nô tuyên truyền; treo 395 băng-rôn, khẩu hiệu tuyên truyền nhân Tháng hành động vì trẻ em.
         Hằng năm, tỉnh vận động các nhà mạng Viễn thông Thanh Hóa, Mobifone Thanh Hóa, Viettel Thanh Hóa hỗ trợ gửi tin nhắn tuyên truyền hưởng ứng Tháng hành động vì trẻ em tới hơn 3 triệu thuê bao di động trên địa bàn tỉnh; phối hợp với Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh thực hiện các phóng sự tuyên truyền về công tác trẻ em.
         Công an tỉnh đã đẩy mạnh tuyên truyền trên các nền tảng số thông qua hệ thống website, kênh Youtube, blog và các trang, nhóm mạng xã hội; đăng tải trên 10.000 bài viết tuyên truyền, cảnh báo, phòng ngừa tội phạm trên mạng, trong đó có nội dung bảo vệ trẻ em trên không gian mạng; thu hút hơn 3,2 triệu lượt người tiếp cận.
          Về trang bị kỹ năng số, kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ em
         Giáo dục kỹ năng số là giải pháp quan trọng giúp trẻ em chủ động phòng tránh nguy cơ trên môi trường mạng. Tỉnh đã chú trọng triển khai các hoạt động giáo dục, tập huấn kỹ năng an toàn mạng.
         Sở Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo các cơ sở giáo dục lồng ghép nội dung bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, kỹ năng sử dụng internet an toàn, phòng chống bắt nạt trực tuyến, văn hóa ứng xử trên không gian mạng trong hoạt động dạy học, ngoại khóa và sinh hoạt chuyên đề.
         Toàn tỉnh đã tổ chức khoảng 7.600 lượt hoạt động tuyên truyền, ngoại khóa, sinh hoạt chuyên đề liên quan đến bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng; trên 500.000 lượt học sinh được tuyên truyền, giáo dục; hơn 23.000 lượt cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên được tập huấn, bồi dưỡng.
        Công an tỉnh phối hợp với các cơ sở giáo dục tổ chức 362 buổi tuyên truyền, giáo dục kỹ năng số, kỹ năng an toàn mạng cho gần 80.000 học sinh, giáo viên; đồng thời tuyên truyền tại cộng đồng nhằm nâng cao nhận thức, cảnh giác trước các nguy cơ, thủ đoạn lợi dụng không gian mạng để xâm hại trẻ em.
          Về phòng ngừa, phát hiện và xử lý nguy cơ xâm hại trẻ em trên môi trường mạng
        Các cơ quan chức năng tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, phát hiện và xử lý các nội dung độc hại trên môi trường mạng. Công an tỉnh thường xuyên rà soát các trang, hội nhóm, tài khoản có nguy cơ phát sinh vi phạm; phát hiện, phối hợp xử lý, kiến nghị xử lý 129 liên kết có nội dung độc hại, vi phạm trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Youtube, TikTok, Telegram…, góp phần hạn chế sự lan truyền của các nội dung tiêu cực, ảnh hưởng đến trẻ em.
         Trong giai đoạn 2020 - 2025, lực lượng Công an tỉnh đã phát hiện, điều tra 28 vụ việc liên quan đến các tội xâm hại tình dục trẻ em, 02 vụ việc về tội làm nhục người khác và 02 vụ việc về tội mua bán người dưới 16 tuổi; trong đó có các vụ việc đối tượng lợi dụng môi trường mạng để tiếp cận, dụ dỗ, thực hiện hành vi xâm hại trẻ em.
         Về bảo đảm cơ chế tiếp nhận, hỗ trợ trẻ em bị ảnh hưởng
         Tỉnh Thanh Hóa đã duy trì các kênh tiếp nhận thông tin, tư vấn, hỗ trợ trẻ em như Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em 111, Tổng đài Ngôi nhà Ánh Dương Thanh Hóa số 18001744 và các kênh tiếp nhận của cơ quan công an, nhà trường, địa phương. Từ khi thành lập đến năm 2025, đường dây nóng Ngôi nhà Ánh Dương Thanh Hóa đã tiếp nhận 2.956 cuộc gọi đến, trong đó có 391 cuộc gọi liên quan đến trẻ em; thực hiện can thiệp, trợ giúp thành công cho 102 trẻ em là nạn nhân của xâm hại tình dục, bạo lực trên địa bàn tỉnh.
         Các cơ sở giáo dục từng bước xây dựng hệ thống tiếp nhận phản ánh, hỗ trợ học sinh thông qua giáo viên chủ nhiệm, tổ tư vấn tâm lý học đường, ban giám hiệu, cán bộ Đoàn, Đội và các kênh liên hệ với cha mẹ học sinh. Hiện khoảng 94% cơ sở giáo dục có kênh tiếp nhận phản ánh, hỗ trợ học sinh và cha mẹ học sinh; khoảng 84% cơ sở giáo dục có tổ tư vấn tâm lý học đường hoặc hình thức tư vấn, hỗ trợ học sinh.
         Qua 5 năm triển khai, công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng tại Thanh Hóa đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành, gia đình và xã hội về bảo vệ trẻ em trong môi trường số từng bước được nâng cao. Các mục tiêu cơ bản của Chương trình được triển khai hiệu quả; trẻ em được tiếp cận các hoạt động giáo dục, nâng cao kỹ năng tham gia môi trường mạng an toàn và được hỗ trợ, can thiệp khi bị xâm hại hoặc gặp nguy cơ trên môi trường mạng.
         Tuy nhiên, công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng vẫn còn một số khó khăn, hạn chế như: điều kiện hạ tầng công nghệ thông tin tại một số địa bàn vùng sâu, vùng xa còn hạn chế; một bộ phận gia đình, cộng đồng chưa nhận thức đầy đủ về nguy cơ trên không gian mạng; kỹ năng số của cha mẹ, người chăm sóc trẻ em chưa đồng đều; nguồn nhân lực thực hiện công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng ở cơ sở còn thiếu và chủ yếu kiêm nhiệm.
         Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh của các nền tảng xuyên biên giới, công nghệ mới và phương thức vi phạm ngày càng tinh vi đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý, nâng cao hiệu quả phối hợp và tăng cường nguồn lực cho công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.
         Trên cơ sở kết quả đạt được và những khó khăn, hạn chế nêu trên, trong thời gian tới tỉnh Thanh Hóa tập trung thực hiện các nhiệm vụ sau:
         - Thứ nhất, tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, giáo dục nâng cao nhận thức về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng cho trẻ em, cha mẹ, người chăm sóc trẻ em, giáo viên và cộng đồng; đổi mới nội dung, hình thức truyền thông phù hợp với từng nhóm đối tượng.
         - Thứ hai, nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng số, kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ em; lồng ghép nội dung an toàn mạng trong hoạt động giáo dục, ngoại khóa và tư vấn học đường.
         - Thứ ba, phát huy vai trò của gia đình, nhà trường và cộng đồng trong quản lý, hướng dẫn, hỗ trợ trẻ em sử dụng internet an toàn, lành mạnh.
         - Thứ tư, kiện toàn đội ngũ làm công tác trẻ em; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về công nghệ số, an toàn thông tin, tư vấn và hỗ trợ trẻ em bị xâm hại trên môi trường mạng.
         - Thứ năm, tăng cường ứng dụng công nghệ, hoàn thiện hệ thống tiếp nhận thông tin, cảnh báo, hỗ trợ trẻ em; nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành trong phát hiện, xử lý và hỗ trợ trẻ em bị xâm hại.
         - Thứ sáu, đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng; kịp thời phát hiện, xử lý hành vi vi phạm và nâng cao trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ trên môi trường mạng.
         Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và toàn xã hội, công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng tại Thanh Hóa tiếp tục hướng tới mục tiêu xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh, giúp trẻ em được bảo vệ, phát triển toàn diện và khai thác hiệu quả những lợi ích mà công nghệ mang lại./.