THÔNG TIN PHỔ BIẾN GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

        Bền bỉ dựng xây nền tảng pháp lý

       Cùng với hành trình 81 năm xây dựng và trưởng thành của ngành Tư pháp Việt Nam, công tác tư pháp tại Thanh Hóa từng bước khẳng định vị trí quan trọng trong hoạt động quản lý Nhà nước và đời sống xã hội. Đặc biệt, ngày 17/5/1983, hệ thống tổ chức tư pháp cấp tỉnh tại Thanh Hóa chính thức được thành lập, mở ra một giai đoạn phát triển mới. Những ngày đầu, đội ngũ chỉ có 12 cán bộ, điều kiện cơ sở vật chất, nhân lực còn nhiều thiếu thốn. Từ nền móng ban đầu ấy, qua hơn 4 thập kỷ, các thế hệ cán bộ tư pháp đã bền bỉ xây dựng, từng bước đưa công tác tư pháp ngày càng chuyên nghiệp, gắn chặt hơn với yêu cầu phát triển của tỉnh.

         Nếu trước đây hoạt động tư pháp chủ yếu gắn với những công việc hành chính như hộ tịch, quốc tịch, chứng thực…, thì đến nay phạm vi hoạt động đã rộng và chuyên sâu hơn, từ xây dựng, thẩm định, kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật (QPPL), theo dõi thi hành pháp luật đến phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL), hòa giải ở cơ sở, bổ trợ tư pháp, trợ giúp pháp lý và hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, vai trò của ngành càng được thể hiện rõ trong việc bảo đảm hệ thống pháp luật được thực thi thống nhất, thông suốt từ tỉnh đến cơ sở.

Năm 2026, dấu ấn đổi mới trước hết thể hiện trong công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế. Sở Tư pháp xác định việc triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Với vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, Sở đã tham mưu cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp phù hợp với thực tiễn địa phương, hướng tới đưa công tác xây dựng và thi hành pháp luật ngày càng thực chất, có trọng tâm, trọng điểm.

        Trong 8 tháng đầu năm 2026, Sở đã thẩm định 135 dự thảo văn bản QPPL. Công tác thẩm định chú trọng từ sự cần thiết ban hành, thẩm quyền, tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất của dự thảo đến tính khả thi của chính sách trong thực tiễn. Cùng thời gian này, HĐND tỉnh ban hành 11 nghị quyết, UBND tỉnh ban hành 49 quyết định QPPL.

        Một nhiệm vụ có khối lượng lớn khác là tổng rà soát hệ thống văn bản QPPL. Đến thời điểm báo cáo, 14/14 cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh và 166/166 UBND cấp xã đã ban hành kế hoạch, triển khai nhiệm vụ theo tiến độ. Qua rà soát chuyên đề về việc làm, lao động, tiền lương; doanh nghiệp, điều kiện đầu tư kinh doanh và thủ tục hành chính, trong 50 văn bản thuộc phạm vi rà soát có 7 văn bản cần sửa đổi, bổ sung và 1 văn bản cần bãi bỏ do không còn phù hợp.

       Những con số ấy cho thấy công tác tư pháp ngày nay không chỉ dừng lại ở việc bảo đảm “đúng luật”, mà ngày càng hướng tới yêu cầu cao hơn: pháp luật phải sát thực tiễn, khả thi và trở thành nền tảng phục vụ quản lý, điều hành, thúc đẩy phát triển. Đó cũng chính là vai trò “gác cổng pháp lý” của ngành trong quá trình xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách ở địa phương.

        Đưa pháp luật đến gần hơn với người dân

        Một trong những dấu ấn nổi bật trong hành trình đổi mới của ngành Tư pháp Thanh Hóa là chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ. Pháp luật không chỉ hiện diện trong văn bản, mà phải được người dân biết, hiểu và có khả năng vận dụng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

        Với một tỉnh có địa bàn rộng, nhiều xã miền núi, vùng sâu, vùng xa, việc đưa pháp luật đến cơ sở càng có ý nghĩa thiết thực. Vì vậy, công tác PBGDPL được triển khai bằng nhiều hình thức, đồng thời tập trung vào những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống như đất đai, sản xuất, kinh doanh, khiếu nại, tố cáo, bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy, an toàn giao thông, phòng chống xâm hại trẻ em, bạo lực gia đình, cải cách hành chính, chuyển đổi số trong công tác PBGDPL…

       Chỉ trong 8 tháng đầu năm, Sở Tư pháp đã tham mưu tổ chức hội nghị trực tiếp kết hợp trực tuyến triển khai các văn bản luật cho 2.500 đại biểu; đồng thời tổ chức 15 hội nghị thuộc các chương trình, đề án PBGDPL tại nhiều địa phương, tập huấn nghiệp vụ, pháp luật cho 4.500 cán bộ chủ chốt, tuyên truyền viên pháp luật và hòa giải viên ở cơ sở. Toàn tỉnh biên soạn, phát hành 4.439 loại tài liệu PBGDPL; đăng tải 1.821 tài liệu trên các cổng, trang thông tin điện tử và phát hành, nhân bản 89.486 tài liệu phục vụ tuyên truyền. 20 cuộc thi tìm hiểu pháp luật cũng thu hút 14.701 lượt người tham gia.

       Đằng sau những con số là một mạng lưới đưa pháp luật về cơ sở ngày càng được củng cố. Toàn tỉnh hiện có 219 báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh và 4.297 tuyên truyền viên pháp luật cấp xã. Trong 8 tháng đầu năm, báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh tham gia 3.935 cuộc tuyên truyền với 147.807 lượt người tham dự; đội ngũ tuyên truyền viên cấp xã thực hiện 1.165 cuộc với 188.825 lượt cán bộ và Nhân dân.

         Cùng với PBGDPL, hòa giải ở cơ sở tiếp tục phát huy vai trò là “cầu nối” giữ gìn tình làng, nghĩa xóm và hạn chế tranh chấp kéo dài. Hiện toàn tỉnh có 4.332 tổ hòa giải, đã tiếp nhận 477 vụ việc, trong đó phần lớn liên quan đến đất đai; đã hòa giải thành 397 vụ, hòa giải không thành 50 vụ, đạt tỷ lệ 88,81%.

       Giá trị phục vụ Nhân dân còn được thể hiện rõ qua công tác trợ giúp pháp lý. Hoạt động này tập trung hướng tới đồng bào   dân tộc thiểu số ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, người khuyết tật, người cao tuổi, người có khó khăn về tài chính. Trong 8 tháng đầu năm 2026, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh thực hiện 1.202 vụ việc, trong đó thụ lý mới 411 vụ, tăng 205 vụ so với cùng kỳ năm 2025. Có 257 vụ việc đã hoàn thành, tất cả đều được đánh giá đạt chất lượng khá trở lên, trong đó 96% đạt chất lượng tốt.

       Qua từng buổi tuyên truyền ở cơ sở, từng vụ hòa giải, từng hồ sơ trợ giúp pháp lý, pháp luật được chuyển tải bằng những cách gần gũi hơn. Đó cũng là cách ngành Tư pháp góp phần xây dựng ý thức thượng tôn pháp luật từ cơ sở, để người dân không chỉ là đối tượng tiếp nhận mà thực sự trở thành chủ thể thực hiện pháp luật.

        Vững bước trong chặng đường đổi mới

       Cùng với đưa pháp luật đến gần dân, cải cách hành chính và chuyển đổi số đang tạo nên những thay đổi rõ nét trong phương thức hoạt động của ngành Tư pháp Thanh Hóa. Nhiều công việc trước đây gắn với hồ sơ giấy, đi lại trực tiếp đang từng bước được đưa lên môi trường điện tử, thông qua công tác cải cách thủ tục hành chính, theo hướng dữ liệu “ đúng, đủ, sạch, sống” giúp giảm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp.

        Trong lĩnh vực hộ tịch, các địa phương tiếp tục thực hiện đăng ký hộ tịch trực tuyến, khai thác Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và tích hợp các dịch vụ công thiết yếu trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Việc quản lý hành chính tư pháp cũng được điều chỉnh phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, qua đó tạo thuận lợi hơn cho người dân khi thực hiện thủ tục.

         Hiện Sở Tư pháp có 137 thủ tục hành chính thuộc 16 lĩnh vực. Trong 8 tháng đầu năm, Sở tiếp nhận 354 hồ sơ; đã giải quyết 349 hồ sơ, trong đó 05 hồ sơ đang giải quyết, đạt tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt 100%.

       Chuyển đổi số còn được triển khai thông qua hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính dùng chung của Bộ Tư pháp, hệ thống đăng ký và quản lý hộ tịch, cơ sở dữ liệu công chứng và thông tin ngăn chặn, hệ thống quản lý tổ chức và hoạt động trợ giúp pháp lý, phần mềm thống kê ngành Tư pháp… Qua đó, từng bước hình thành nền hành chính tư pháp hiện đại, minh bạch và thuận tiện hơn.

       Những kết quả đạt được cũng đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn. Nguồn nhân lực làm công tác pháp chế ở một số sở, ngành còn mỏng; cán bộ thực hiện nhiệm vụ tư pháp ở cấp xã chủ yếu kiêm nhiệm; hạ tầng công nghệ ở một số địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa chưa đồng bộ. Nội dung và hình thức PBGDPL tại một số địa phương chưa thật sự hấp dẫn, trong khi sản phẩm truyền thông số còn ít.

        Bởi vậy, yêu cầu đặt ra trong chặng đường phía trước không chỉ là hoàn thành khối lượng công việc ngày càng lớn, mà còn phải nâng cao chất lượng phục vụ. Ngành Tư pháp Thanh Hóa xác định tiếp tục đổi mới công tác chỉ đạo, điều hành; nâng cao chất lượng xây dựng, thẩm định, kiểm tra, rà soát văn bản; tăng cường theo dõi thi hành pháp luật; nâng cao hiệu quả bổ trợ tư pháp và trợ giúp pháp lý. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số trong PBGDPL, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, nền tảng số và mạng xã hội để mở rộng khả năng tiếp cận pháp luật của người dân, doanh nghiệp.

        Cùng với đó là yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ tư pháp chuyên nghiệp, trách nhiệm, năng động, sáng tạo; siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính; nâng cao năng lực chuyên môn và trách nhiệm của người đứng đầu. Cải cách hành chính phải tiếp tục gắn với chuyển đổi số, khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu, tối ưu quy trình, hỗ trợ người dân, tổ chức thực hiện thủ tục trực tuyến.

       81 năm là một hành trình dài để vun đắp nên truyền thống của ngành Tư pháp Việt Nam; hơn 4 thập kỷ xây dựng và trưởng thành cũng đã tạo dựng nền tảng vững chắc cho Tư pháp Thanh Hóa. Từ những cán bộ đầu tiên làm việc trong điều kiện còn nhiều thiếu thốn đến đội ngũ hôm nay đang thực hiện nhiệm vụ trong môi trường số, điều xuyên suốt vẫn là tinh thần trách nhiệm, thượng tôn pháp luật và phục vụ Nhân dân.

       Phát huy truyền thống ấy, ngành Tư pháp Thanh Hóa đang bước vào chặng đường mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng thể chế, hiệu quả thực thi pháp luật và chất lượng phục vụ. Khi mỗi văn bản ngày càng sát thực tiễn, mỗi thủ tục thuận tiện hơn, mỗi người dân dễ dàng tiếp cận và sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, đó cũng chính là những giá trị thiết thực để ngành tiếp tục khẳng định vai trò trong xây dựng Nhà nước pháp quyền, đồng hành cùng sự phát triển nhanh và bền vững của quê hương Thanh Hóa.