THÔNG TIN PHỔ BIẾN GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

       Sau hơn 12 năm triển khai thi hành, Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động hòa giải trong cộng đồng dân cư. Công tác hòa giải ở cơ sở đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhiều mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ trong nhân dân được giải quyết kịp thời ngay từ cơ sở; góp phần hạn chế khiếu kiện kéo dài, giảm áp lực cho các cơ quan tư pháp, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ gìn an ninh, trật tự và ổn định xã hội. Tuy nhiên, qua quá trình thực hiện, một số quy định của Luật đã bộc lộ những hạn chế, bất cập, đòi hỏi phải tháo gỡ, trong đó có quy định về giá trị pháp lý của kết quả hòa giải thành chưa rõ nên rất ít vụ việc hòa giải thành được Tòa án ra quyết định công nhận. Để tháo gỡ những vướng mắc trên, Bộ Tư pháp đã đề xuất 5 nhóm chính sách lớn để đưa vào dự thảo Luật sửa đổi gồm: 

      1. Chính sách 1. Hoàn thiện cơ chế lựa chọn và nâng cao trách nhiệm của đội ngũ hoà giải viên ở cơ sở đáp ứng yêu cầu thực tiễn

     a) Mục tiêu của chính sách

   - Bảo đảm tính kịp thời, linh hoạt và hiệu quả của hoạt động hòa giải ở cơ sở.

   - Nâng cao vai trò, trách nhiệm và tính chủ động của đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở và bảo đảm phù hợp với nguyên tắc tổ chức, hoạt động hoà giải ở cơ sở, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hòa giải ở cơ sở.

      b) Nội dung của chính sách

   - Quy định bổ sung hình thức chỉ định để lựa chọn đội ngũ hoà giải viên trong một số trường hợp nhất định.

   - Hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ của hòa giải viên và Tổ trưởng Tổ hòa giải.

      2. Chính sách 2. Xác định rõ địa vị, phạm vi tham gia và quyền, nghĩa vụ của người được mời tham gia hoà giải ở cơ sở  

     a) Mục tiêu của chính sách

     Làm rõ địa vị pháp lý, phạm vi tham gia và trách nhiệm của người được mời; tránh nhầm lẫn với vai trò của hòa giải viên; bảo đảm sự tham gia của người có uy tín, người có chuyên môn pháp luật, kiến thức xã hội tham gia hoạt động hoà giải căn cứ tính chất của từng vụ, việc hòa giải qua đó nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác hoà giải ở cơ sở.

          b) Nội dung của chính sách

    - Xác định rõ người được mời tham gia hoà giải ở cơ sở ở vị trí trực tiếp tham gia vụ, việc hoà giải hoặc tham gia tư vấn, hỗ trợ về chuyên môn (pháp luật, xã hội, tập quán…) cho hoà giải viên.

   - Xác định quyền của người được mời tham gia hoà giải ở sở nhằm khuyến khích, tăng cường trách nhiệm của người có uy tín, người có chuyên môn, kiến thức xã hội vào hoạt  động hòa giải; đồng thời xác định rõ nghĩa vụ của đối tượng này nhằm góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hòa giải ở cơ sở.

     3. Chính sách 3. Bảo đảm nâng cao giá trị pháp lý của kết quả hoà giải thành 

     a) Mục tiêu của chính sách

     Công nhận giá trị pháp lý của thỏa thuận hòa giải thành, từ đó nâng cao vị trí, vai trò, ý nghĩa của công tác hòa giải ở cơ sở.

      b) Nội dung của chính sách

      Bổ sung chính sách của Nhà nước về việc khuyến khích các bên tham gia hoà giải ở cơ sở yêu cầu Toà án ra quyết định công nhận kết quả hoà giải thành.

      Rà soát, quy định rõ nghĩa vụ của hòa giải viên, quyền và nghĩa vụ của các bên trong hoà giải, quy định về tiến hành hoà giải, thực hiện hoà giải thành nhằm thực hiện lập văn bản hoà giải thành và thực hiện thoả thuận hoà giải thành…     

    4. Chính sách 4. Ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác hòa giải ở cơ sở 

   a) Mục tiêu của chính sách

- Thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, hỗ trợ nghiệp vụ của hòa giải viên, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận công tác hòa giải.

   b) Nội dung của chính sách

    Ứng dụng công nghệ số vào công tác hòa giải ở cơ sở. Trọng tâm quy định xây dựng Cơ sở dữ liệu về hoà giải ở cơ sở, quy định hoạt động hoà giải được thực hiện trên môi trường số bên cạnh việc giải quyết trực tiếp; quy định việc lập văn bản, hồ sơ, tài liệu, thông tin liên quan đến hòa giải ở cơ sở được lập dưới dạng thông điệp dữ liệu số, ký số, gửi, nhận, lưu trữ, xử lý, chia sẻ trên môi trường số bảo đảm theo quy định của pháp luật. Đa dạng hình thức bầu hòa giải viên, hình thức hòa giải phù hợp với mức độ ứng dụng công nghệ thông tin...

   5. Chính sách 5. Xác định rõ và nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong công tác hoà giải ở cơ sở

   a) Mục tiêu của chính sách

   - Đảm bảo sự đồng bộ với Bộ luật Tố tụng dân sự và Luật Tổ chức chính quyền địa phương.

   - Huy động sức mạnh của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hỗ trợ tham gia công tác hoà giải (gồm lực lượng đảm bảo an ninh trật tự, quốc phòng; đội ngũ luật sư, luật gia…) hướng tới mục tiêu bảo đảm an ninh chính trị ở cơ sở.

     b) Nội dung của chính sách

    Trách nhiệm quản lý nhà nước về hoà giải ở cơ sở; trách nhiệm của Toà án nhân dân, các bộ, cơ quan ngang bộ và Uỷ ban nhân dân các cấp trong công tác hoà giải ở cơ sở.

    Với nội dung 05 chính sách, Bộ Tư pháp đã đưa ra 02 giải pháp thực hiện nhằm đánh giá để đưa ra giải pháp tối ưu được lựa chọn và lý do lựa chọn giải pháp.

     Thông qua việc lấy ý kiến góp ý vào hồ sơ chính sách Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) của UBND các xã, phường đã triển khai lấy ý kiến rộng rãi đội ngũ hòa giải viên trên địa bàn bằng các hình thức phù hợp nhằm đánh giá toàn diện ý kiến của nhóm đối tượng chịu tác động trực tiếp của Luật Hòa giải ở cơ sở từ đó tổng hợp các ý kiến góp ý về Bộ Tư pháp để tiếp tục hoàn thiện chính sách, làm cơ sở xây dựng các quy định cụ thể trong dự thảo luật, hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu quả hòa giải, phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân.