THÔNG TIN PHỔ BIẾN GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

         Ngày 01/3, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân chính thức có hiệu lực thi hành. Luật gồm 5 chương, 45 điều với nhiều điểm mới mang tính đột phá, đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống pháp luật về tổ chức và hoạt động của các cơ quan dân cử. Việc ban hành Luật nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát quyền lực nhà nước, tăng cường trách nhiệm giải trình của các cơ quan, tổ chức và cá nhân trong quá trình thực thi nhiệm vụ, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới quản trị quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.

         Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm Hiến pháp và pháp luật được thực hiện nghiêm túc, thống nhất trên phạm vi cả nước. Thông qua hoạt động giám sát, những hạn chế, bất cập trong cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện được kịp thời phát hiện, từ đó kiến nghị giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhân dân.

         Một điểm đổi mới quan trọng của Luật là chỉ quy định những vấn đề mang tính ổn định, có giá trị lâu dài. Các nội dung mang tính kỹ thuật hoặc cần điều chỉnh linh hoạt được giao cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành. Cách tiếp cận này giúp bảo đảm tính ổn định của luật nhưng vẫn tạo sự linh hoạt trong thực tiễn triển khai, phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh chóng của đời sống kinh tế – xã hội.

        Luật đồng thời bổ sung nhiều nguyên tắc quan trọng trong hoạt động giám sát. Trong đó nhấn mạnh nguyên tắc bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng Cộng sản Việt Nam; thực hiện giám sát toàn diện nhưng có trọng tâm, trọng điểm; bảo đảm hoạt động giám sát gắn chặt với việc hoàn thiện chính sách, pháp luật và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước cũng như từng địa phương. Những nguyên tắc này góp phần định hướng hoạt động giám sát đi vào chiều sâu, tránh hình thức và nâng cao hiệu quả thực chất.

         Một nội dung đáng chú ý khác là Luật bổ sung các quy định về phân công, phân cấp, phân quyền và phối hợp trong hoạt động giám sát. Trách nhiệm và thẩm quyền của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, đại biểu Quốc hội; Hội đồng nhân dân, các cơ quan của Hội đồng nhân dân và đại biểu Hội đồng nhân dân được quy định rõ ràng hơn. Việc phân định cụ thể trách nhiệm giúp nâng cao tính chủ động của từng cấp, từng cơ quan, đồng thời hạn chế tình trạng chồng chéo trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

        Luật cũng sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến việc bảo đảm thực hiện nghị quyết, kết luận, yêu cầu và kiến nghị sau giám sát. Các cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát phải có trách nhiệm thực hiện và báo cáo kết quả, qua đó tăng cường tính ràng buộc pháp lý và nâng cao hiệu quả thực thi các kết luận giám sát. Đây được xem là bước tiến quan trọng nhằm khắc phục tình trạng kiến nghị giám sát chậm được triển khai hoặc thiếu cơ chế theo dõi hiệu quả.

         Bên cạnh đó, Luật làm rõ hơn trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan trong việc cung cấp thông tin, phối hợp và thực hiện yêu cầu giám sát. Quy định này góp phần bảo đảm hoạt động giám sát diễn ra công khai, minh bạch, khách quan, từ đó củng cố niềm tin của nhân dân đối với các cơ quan dân cử.

         Song song với Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân, Luật Quy hoạch cũng được hoàn thiện với 6 chương, 58 điều nhằm tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai thời gian qua. Luật quy định về hệ thống quy hoạch quốc gia, xác định rõ mối quan hệ giữa các loại quy hoạch và cơ chế xử lý mâu thuẫn giữa các quy hoạch, bảo đảm tính thống nhất và đồng bộ trong phát triển.

        Một điểm mới quan trọng của Luật Quy hoạch là tăng cường phân cấp, phân quyền trong hoạt động quy hoạch. Việc trao quyền nhiều hơn cho các bộ, ngành và địa phương giúp rút ngắn thời gian lập và phê duyệt quy hoạch, đồng thời phát huy tính chủ động, sáng tạo của từng cấp quản lý phù hợp với đặc thù phát triển của từng vùng và từng lĩnh vực.

Luật cũng đơn giản hóa quy trình, thủ tục trong hoạt động quy hoạch theo hướng rõ ràng, minh bạch và dễ triển khai. Nội dung quy hoạch được hoàn thiện nhằm bảo đảm tính khả thi, gắn chặt với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường.

        Đáng chú ý, về lập quy hoạch, Luật phân cấp cho các Bộ tổ chức lập quy hoạch không gian biển quốc gia, quy hoạch sử dụng đất quốc gia và quy hoạch vùng; đồng thời giao Chính phủ xác định các vùng cần lập quy hoạch vùng nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị và nâng cao tính linh hoạt trong công tác quản lý phát triển lãnh thổ.

       Về phê duyệt quy hoạch, Chính phủ được giao quy định thẩm quyền phê duyệt quy hoạch ngành để bảo đảm sự linh hoạt trong chỉ đạo, điều hành. Luật cũng phân cấp cho Bộ trưởng phê duyệt quy hoạch chi tiết ngành thuộc phạm vi quản lý; phân cấp cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt quy hoạch tỉnh và quy hoạch chi tiết ngành trên địa bàn. Những quy định này góp phần nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu, giảm thủ tục trung gian và đẩy nhanh tiến độ triển khai các chương trình phát triển.

        Các quy định mới của Luật Quy hoạch cũng tháo gỡ nhiều khó khăn liên quan đến việc đánh giá sự phù hợp của dự án đầu tư với quy hoạch, qua đó tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh và thu hút nguồn lực xã hội cho phát triển.

       Nhìn chung, việc ban hành đồng bộ Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân cùng với Luật Quy hoạch thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong cải cách thể chế, xây dựng nền quản trị hiện đại, minh bạch và hiệu quả. Phân cấp, phân quyền được thực hiện đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

       Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội và thách thức, việc nâng cao chất lượng giám sát và hoàn thiện công tác quy hoạch có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, thúc đẩy phát triển bền vững và nâng cao đời sống nhân dân.

       Việc triển khai hiệu quả các quy định của hai đạo luật sẽ góp phần xây dựng bộ máy nhà nước hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phục vụ nhân dân tốt hơn, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế – xã hội nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.